les van 17 april 2013 - Goudlegeringen

In de post "Goudlegering: Karaat als gehalte" is er al vanalles en nogwat na te lezen rond goudlegeringen, maar hier komt de samenvatting met oog op het examen

De gebruikelijkste goudlegering in België is 18ct goud
dus 750/1000 van de legering is puur goud, de rest mogen andere metalen zijn.
De gebruikelijkste zijn, zilver, koper en halfproducten wit metaal.
Nikkel wordt niet meer gebruikt

zie ook http://www.arsnobilis.be/nl/Conditiessector.html

een juweel in 18ct goud wordt met de gehaltestempel "au750" (in een ruit zoals op de afbeelding) gekenmerkt.  Naast de gehaltestempel hoort ook de mesterstempel op het juweel.

1) Goud kleur "Groen goud"
75% goud
25% zilver
zeer zacht om in te werken

2) Goud -  kleur "mixte"
75% goud
12,5% zilver
12,5% koper

Door een hoger koperaandeel (en dus een lager ziveraandeel) kan je de eigenschappen van de legering veranderen en zo het juweel harder maken. dit wordt voor filigraan werk vaak gedaan.
75% goud
10% zilver
15% koper
de kleur is daardoor lichtjes roder

Door het hogere koperaandeel is er wel meer gevaar op koperoxide vorming. Daarom worden vaak geelgoudlegeringen met een hoger zilveraandeel gegoten.
75% goud
15% zilver
10% koper

3) Goud - kleur wit
75% goud
25% wit metal met zilver en of palladium

4) Goud - kleur "rood goud"
75% goud
25% koper
door het hoog koperaandeel is deze legering vrij hard en moeilijk te verwerken.  Ook is er risico op vorming van koperoxide.

Men speelt dus met kleur, mechanische eigenschappen en chemische resistentie van de goudlegeringen door variaties in de andelen van de bijgevoegde metalen.

Trouwens een stempel  au750 in een vierkantje i.p.v.  een een ruit is GEEN gehaltestempel. Het vierkantje duid enkel aan dat er op het juweel een laag van 18 ct goud ligt (meestal maar 4 micron dik).

Het "rodineren" is het aanbrengen van een laag rodium via electrolyse. Door het rodineren van witgoud blijf het juweel langer mooi wit.
Rodineren van zilver geeft de indruk van een wit gouden of rodium juweel. Maar het rodium laagje slijt wel af.

Een gehaltestempel is enkel geldig in combinatie met een meesterstempel.
De meesterstempel is de wettelijke erkende kwaliteitsgarantie die zorgt voor internationale identificatie.

Zilverlegering

AG 925 

Is de gebruikelijke zilverlegering voor juwelen.

i.e. 925 fijnzilver gehalte en 75 ander metaal (meestal koper)
Soortelijk gewicht: 10,4

TIP: bij Buysschaert is er een wit metaal beschikbaar om zilverlegeringen voor juwelen te maken, dat minder rap zwart wordt dan koper. Samenstelling niet mede gedeeld

AG 835

is de gebruikelijke zilverlegering voor voorwerpen

i.e. 835 fijnzilver gehalte en 165 ander metaal
Soortelijk Gewicht: 10,2

(max. 1/3000 afwijking van een legering )

AG 935 (Argentium)

is een recente trend voor juwelen

i.e. 935 fijnzilver gehalte en 65 ander metaal
Soortelijk Gewicht: 10,4

Een gehaltestempel is enkel geldig in combinatie met een meesterstempel.

De meesterstempel is de wettelijke erkende kwaliteitsgarantie die zorgt voor internationale identificatie. 

Goudlegering - Karaat als gehalte

karaat [eenheid van diamantgewicht en goudgehalte] {c(o)raet 1400-1434, carate 1599} < frans carat < middeleeuws latijn carata [idem] < arabisch qīrāṭ [een inhoudsmaat, een lengtemaat, gewicht van 0,195 gram, gehalte van een goudlegering] < grieks keratia [zaadjes van de johannesbroodboom], verkleiningsvorm van keras [hoorn]; de zaadjes van de boom werden, dankzij hun stabiel gewicht, veel gebruikt voor het afwegen van zeer kleine hoeveelheden, bv.stofgoud. Vergelijking met het artikel carobbe doet het vermoeden rijzen dat er wellicht een verband kan hebben bestaan met de daar genoemde woorden.

P.A.F. van Veen en N. van der Sijs (1997), Van Dale Etymologisch woordenboek

Karaat als gehalte

Karaat is de gebruikelijke eenheid om het massagehalte edelmetaal aan te duiden.

1 karaat = 1/24 van het totaal = 4.1666... massaprocent

Goudlegering

De legering bevat een bepaald aandeel fijngoud en een toevoeging. Bij geelgoud is de gebruikelijke toevoeging zilver, bij witgoud kobalt of palladium of een halfproduct en bij geelgoud rode koper.
De toevoeging voor geelgoud kan ook een combinatie van zilver en rode koper zijn (half/half)

Bron: Rod Edwards "The Technique of Jewelry"  ISBN 07134 0197

Gilbert benadrukte dat bij legeringen een maximale afwijking an 1/3000 is toegestaan.